Een leerling
ploeterde haar weg
door een toonladder

‘Wat was je focus?
Zei je de toonladder op in je hoofd
of zong je ’m innerlijk mee?’

‘Aha’, zei ze, ‘ik zei ’m op.’

‘Zing ’m nu eens mee?’

En daar klonk  ie:
gaaf
foutloos
muzikaal

Fascinerend hoe weinig
noten op-zeggen
─  als letters zonder muzikale context ─
met een toonladder
van doen heeft

Voorspelen en naspelen
de voordelen en nadelen…

De rolmodelrol van docenten
is van levensbelang
en vormt de basis
voor de klankvoorstelling
van iedere leerling

Bevlogen voordoen
de frasering
timing
ritmes
klankverschillen
expressiviteit
virtuositeit
beleving
vormt een uitnodiging aan de leerling
om zich verder te ontwikkelen

Maar naast die uitnodiging
en inspirerende rol
moet een leerling ook thuis
zonder onze aanwezigheid
verder kunnen werken aan zijn of haar
eigen leerproces

Het ontwikkelen van
zelfstandigheid
mag dus hand in hand gaan
met het inspireren van onze leerlingen

‘Tja,’ zei een van mijn studenten
‘mijn vorige leraar speelde altijd voor
en daardoor pikte ik alles snel op
maar zonder een voor-beeld
(en voor-klank)
kom ik er eigenlijk niet uit’

Voorspelen en naspelen
de voordelen en nadelen…

Het schriftje,
zo oud als de muziekles
het belang
niet te onderschatten
zo groot.

Een schat vol informatie
voor de leerling
voor de ouders
voor de docent.

Wat is het huiswerk
voor de volgende week?
Waar ga je ook alweer thuis
tijdens het oefenen
op letten?
Waar gaan we de volgende les
mee beginnen?
Welke concertjes
liggen in het verschiet?

Geheugensteun
Agenda
Kennisbron
om volop uit te putten.

Wie schrijft er
in het schriftje?

De docent?
Prima, maar dan wel gesouffleerd
door de leerling.
Zodat beiden zeker weten
dat de boodschap van de les
is overgekomen.

Of de leerling?
Prima, maar dan wel meegedacht
door de docent.
Zodat beiden zeker weten
dat de boodschap van de les
is overgekomen.

Het oude schriftje
van toen
is inmiddels
opgewaardeerd
tot een heus ‘notebook’.

Met een harde kaft
en leeslintje.
Van schriftje
tot persoonlijk les-dagboek.

Hopelijk krijgt het hierdoor
nog meer waardering
dan het al had.

Want zo simpel als hij lijkt,
zo belangrijk is zijn taak…

De thuis-oefensituatie van leerlingen
is de moeite waard
om af en toe
onder de loep te nemen

Hoe lawaaiig of hoe rustig
is de ruimte waar onze leerling
zich terug kan trekken?

Langsstormende broertjes en zusjes
telefonerende ouders
blaffende hondjes
heftige discussies
aan-staande televisies
piepende whatsappjes
anderszinsomaandachtvragendemoderniteiten
verzin het en
het blijkt te bestaan
en te gebeuren

Net als
rommelige slaapkamers
zonder vierkante meters
voor een plekje voor hunzelf

Interessant genoeg
komt een leerling
zelden op het idee om zelf om rust
en ruimte te vragen
en zijn eigen oefenbubbel
te creëren

Af en toe de vinger
aan de thuis-oefen pols houden
en terugkoppelen naar de ouders
kan een wereld van verschil betekenen
in het leren en leven
van onze leerling

De ene leerling
maakt zich klein
de ander laat van zich horen
tussen vier betegelde muren
onbespied
galmend
prachtig klinkend
de mooiste toon op aarde

Ik deed het ook als kind
heerlijk, zo kan het zijn!

De werkelijkheid is droger
maar de badkamer biedt hoop
op een zekere toekomst

Eens had ik een leerling
wiens toon
ondanks mijn aanwijzingen
niet groeide

Het bleek dat hij altijd
in de badkamer oefende

De droge waarheid
kon hij nauwelijks verdragen

Maar de badkamer
hoe aantrekkelijk ook
leert ons niet
luisteren naar nuances
of onze eigen stem
te vinden
in onze eigen klankkast
ons eigen lichaam

Laten we onze leerlingen leren
om zelf die mooie toon
te worden…

De dagen
korten,
de leerlingen
moeien,
iedereen toe
aan
vakantie…

Gelukkig
kunnen wij dan
zo’n
prachtig tonaal liedje
met ze doen.

Midden in de Winternacht
of
The first Nowell.

Passen precies
binnen een octaaf.
Hoe eenvoudig,
zo mooi.

Op het gehoor
uit het hoofd
zingen
met handen
de toonhoogte
volgen
in meerdere toonsoorten
spelen
te beginnen met
C groot.

Ik wens iedereen
een fijne
laatste lesweek,
een rustige vakantie,
en een inspirerend
2017!

Een tijdje terug
gaf ik les
aan een mij onbekend
jong meisje

Ze speelde mooi
maar oh zo zacht en bescheiden
een ranke toon
fijn maar klein

Bij navraag over
het thuis oefenen
bleek ze
in haar slaapkamer
met haar neus
vlakbij en tegen een muur
te spelen

Was er dan niet meer ruimte?
Jawel, maar
ze was het zo gewend

Het was
niet de eerste keer
dat ik zoiets hoorde

Vandaar een kleine serie:
Oefff…
Oefffenen…

Hoe geweldig
dat we
steeds opnieuw
en opnieuw
weer verliefd
en verliefd
en verliefd
kunnen worden
op de muziek
die we spelen!

Op nieuw repertoire
of op oude bekenden,
van de plank gehaald!

Elke compositie
biedt weer
een kans
aan de vlinders in onze buik…

Leren kennen
luisteren
ervaren
verrassingen
herkenning
lastige hobbeltjes
verdieping
en nog meer houden van…

Of soms
toch iets oppervlakkig
of saai
of voorspelbaar;
de verliefdheid snel weer over…

En wat geweldig
dat onze leerlingen
jong en oud
beginners en gevorderden
steeds opnieuw
en opnieuw
weer verliefd
en verliefd
en verliefd
kunnen worden
op de muziek
die wij ze geven…

Ons brein
is ietwat vreemd:
motivatie versnelt
ieder leerproces.

Maar hoe kan
een gevoel
een wens
een droom
een beeld
een gedachte

de aanmaak van
neurale verbindingen
zo beïnvloeden?

Hoe kan
een innerlijke
mentale kracht
zoveel energie leveren
aan een neuraal netwerk?

Misschien
zullen we het nooit echt begrijpen
maar we kunnen het gegeven
wel omarmen:

Vooruitgaan
is vooruitdenken
is vooruithoren
is vooruitzien
is vooruitvoelen
is vooruitwillen.

Opdat ons brein
iets werkelijk
de moeite van de benodigde energie
waard acht…

Vrijblijvendheid
werkt bij muzieklessen
als een boemerang.

‘Fijn dat je les komt nemen,
misschien is het wat voor je…’

Uit onderzoek
(McPherson – commitment and practice, 2001)
bleek dat kinderen die starten
met instrumentale muzieklessen
met het idee
dat ze dit voor altijd
zouden blijven doen,
veel meer vooruit gingen
dan kinderen
die het een jaartje wilden uitproberen.

Zelfs als ze – en nu komt het –
het laagst aantal minuten
per week oefenden.
Ze gingen dus sneller
dan de kinderen
die meer oefenden
maar musiceren niet als deel
van hun leven
beschouwden…

Investeren
in de muzikale identiteit
van onze leerlingen.

Dubbel en dwars
de moeite waard.