On(t)luisteren

Soms
is het beter voor leerlingen
om even niet naar zichzelf te luisteren
dat wil zeggen
niet naar het klinkend resultaat

Want soms belemmert dat
het aanleren van iets nieuws
iets motorisch
met nog geen mooie klanken
maar wel een logischere
of effectievere
of meer ontspannen
techniek

Dan maar even het luisteren
uitschakelen
en vertrouwen
op ervaren en voelen
op verbeeldingskracht
vertrouwen
dat beweging en klank
elkaar straks
weer weten te vinden

Vragende ogen

Sommige leerlingen
kijken mij
nadat ze gespeeld hebben
met grote vragende ogen
aan

Hoewel ik het vleiend vind
dat ze mijn mening op prijs stellen
is hun blik vaak te
afwachtend
afhankelijk
van mijn bevinden
van mijn oordeel

Deze grote vragende ogen
zijn voor mij een alarmbel
dat ze eigenlijk
diep in hun hart
om mijn goedkeuring vragen
toestemming
om instrumentalist te mogen zijn
om musicus te mogen zijn
om mens te mogen zijn

Hun zelfbeeld is
veel te laag
hun beeld van mij is
veel te hierärchisch

Ik gun ze en leer ze
om zelf hun doelen te stellen
en zelf na afloop te kunnen beamen
of ze gedaan hebben wat ze van plan waren
geleerd hebben wat ze wilden leren
en dat ze sowieso
volkomen geweldig zijn…

Eigen belevenis

Een van mijn leerlingen
vindt het heerlijk om in
te lastig repertoire te duiken

Ja, ze kan het nog niet naar eigen wens
en waarschijnlijk nooit naar diverse maatstaven
maar ze doet het wel
en brengt zichzelf
in aanraking met een grote en rijke wereld
van muziek en emoties
in contact met geweldige componisten

Alleen dát al
is voor haar een reden om te genieten
erin te duiken
rond te zwemmen
te voelen en te ervaren
zichzelf te verliezen
in een eigen belevenis

Hoe waardevol…

Brandenburgse Concert no. 5, Johann Sebastian Bach

3 uur (of 5 minuten)

Tijdens een workshop
aan jonge musici
bleek een leerling thuis
zo gedisciplineerd te oefenen
dat hij soms wel uren lang
door bleef werken aan een
passage of vaardigheid

Dit ging echter niet zonder mitsen en maren
en de volgende dag
was hij vrijwel altijd teleurgesteld
over zijn eigen progressie

Tijdens het oefenen was hij vaak boos
gespannen
gefrustreerd
en ongeduldig

Ik had grote bewondering voor hem
wat een passie
wat een engagement
wat een doorzettingsvermogen

Ik durfde bijna niet te vertellen
dat hij vermoedelijk
effectiever neurale verbindingen
in zijn brein zou ontwikkelen
met minder tijd
veel minder tijd
maar met meer oog en oor en gevoel
voor de kwaliteit van zijn eigen focus
voor de kwaliteit van zijn eigen zijn


Klinkende resultaten

Iedereen die muziek maakt
– en dit geldt misschien wel het meest
voor volwassen amateurs –
kent dat spanningsveld tussen
weten
hoe het zou kunnen klinken
en klinken
hoe we het kunnen

Het besef dat er altijd een
Emmanuel Pahud
of Lang Lang
of Janine Jansen
of Maria Callas
is die verder kwam
mooier speelde
een ander muzisch brein had

Soms laten we dat besef toe
staan we toe dat het ons
demotiveert
bewust maakt van onze beperkingen
van onze vervlogen dromen
van had ik maar
Maar waarom eigenlijk?

Als we kunnen genieten
van het luisteren naar muziek
en als we kunnen genieten
van het maken van muziek
waarom gunnen we ons dan niet
om ook eenvoudigweg te genieten van
onze eigen klinkende resultaten?

Daar gaan we weer… (0-en en 1-en)

Een hart onder de riem
voor iedereen die
weerom
geraakt wordt door deze
bijzondere bizarre pandemie
wie had dit ooit kunnen bedenken?

Een hart onder de riem
voor al die muziekdocenten
die hun passie en liefde
voor muziek en muziekmaken
weer aan cyberspace
gaan toevertrouwen
muziek en menselijkheid getransformeerd
in nullen en enen

Natuurlijk is het leerzaam
en natuurlijk zijn we creatief
en natuurlijk zijn er nóg ergere scenario’s denkbaar
en natuurlijk mogen we onszelf gelukkig prijzen voor van alles en nog wat

Maar daar gaan we weer
muziek en menselijkheid getransformeerd
in nullen en enen

Te lang

Soms
ik hoop niet vaak
ga ik te lang door
op iets
met iemand

We zijn dan bezig
in de les
met iets dat nog niet lukt

Meestal
kan ik dat op tijd loslaten
omdat ik weet dat de leerling
dit thuis zelf
kan terugvinden
aanraken
op kan letten
en dus kan oefenen

Ik gun mijn leerlingen
een succeservaring
want dat geeft
vertrouwen in hun eigen
leerproces

Maar ik durf soms
niet los te laten
als ik daar niet zeker van ben
van dat thuis zelf
terugvinden

En juist als dat moment
in de les
niet lijkt plaats te vinden
waardoor de leerling
lichtelijk gefrustreerd raakt
of meer dan lichtelijk
en misschien ietwat moedeloos
en ik die signalen opvang

Dan

Zou ik het gewoon even moeten laten
laten voor wat het is
benoemen dat ik waarschijnlijk
te hard ga
dat we het voor deze week
laten rusten
in plaats van verder te prutsen
en te peuren
in iets wat meer tijd nodig heeft

Loslaten en vertrouwen
ik hoop dat ik het ooit
ga leren…

U bent nu hier

In het dagelijks leven
vinden we enige hulp
bij het afleggen van onze routes
heerlijk

Routeplanners
geven ons inzicht
in waar we vandaan komen
waar we nu zijn
waar we straks zijn
en hoe ver nog naar ons eindpunt

U bent nu hier

De routeplanners zijn prachtige voorbeelden van
feedback – hier was u zojuist, nu bent u hier
feedforward – als u zus en zo rijdt, bent u zus en zodadelijk een stukje verder
en feedup – daar, ja daar is straks uw eindpunt, heb geduld, houd vol…

Hoe werkt zo’n
routeplanner
tijdens het muzieklesgeven?

Hier was je vorige week
hier ben je nu
daar ben je volgende week
en hier werken we naartoe…

‘Outside, Exit’
Medium: installatie / bouwwerk
Anna-Lucia Rijff & Navajo Broere, 2018

Aansluiting gezocht (2)

De ene leerling is zus
de andere zo

De ene leerling
fladdert van hot naar her
de andere
houdt van duidelijkheid en structuur

De ene leerling
heeft al doelen voor ogen
de andere
heeft daar nog nooit over nagedacht

De ene leerling
bakt het liefst kleine baksteentjes
de andere
direct een groot kasteel

De ene leerling
zit hupsakee in de muziek
de andere
kraakt zichzelf voortdurend af

De ene leerling
is geduldig
de andere
wil dat het gisteren al af was

De ene leerling
kan nog niet zelfstandig oefenen
de andere
doet dit met plezier

De ene leerling
werkt het liefst een uur achter elkaar aan een regeltje muziek
de andere
speelt het liefst van alles en nog wat door elkaar heen

En wij
zoeken naar aansluiting
ingangen
bruggen
om de leerling
beter te leren kennen
te begrijpen
en daardoor beter
te kunnen begeleiden

Lesgeven
iedere leerling
een nieuwe route

Aansluiting gezocht

Bij iedere nieuwe leerling
– en in het nieuwe schooljaar zijn dat er altijd best wat –
is er dat nieuwe begin van
elkaar
leren kennen

Daar ben ik
met mijn achtergrond
bagage
en ideeën

Daar is de leerling
met zijn of haar achtergrond
bagage
en ideeën

Hoe ontmoeten we
elkaar?
Hoe komen we bij
elkaar?
Hoe begrijpen we
elkaar?

Bij iedere nieuwe leerling
mag ik weer op zoek
naar die aansluiting…