‘Moet die noot nou met
de duim erop
of
met de duim eraf?’
Niet zo heel lang geleden
zou ik het antwoord
direct
gegeven hebben
– logisch –
vanuit mijn rol als docent
Nu
geef ik als antwoord
‘probeer zelf maar’
Het waarom ligt besloten
in de volgende vraag:
wie doet hier nou eigenlijk het denkwerk?
Ooit had ik een leerling
met wie het niet zo vlotjes liep
en die desondanks hard werken
niet de verwachte vooruitgang leek te maken
Zoekende naar het waarom
van het niet-vlotjes-gaan
bleek dat hij mijn instructies
– onbewust –
stelselmatig omdraaide
‘Blijf doorblazen’ werd
‘Niet stoppen met blazen!’
‘Blijf je voeten voelen’ werd
‘Niet niet voelen!’
‘Blijf innerlijk meezingen tijdens de lastige passage’ werd
‘Niet stoppen met zingen!’
Dit gevoel van
nietnietdoen
veroorzaakte veel stress
Voor het brein is een niet-boodschap
weinig effectief
want: wat dan
welweldoen?
Deze ontdekking
betekende voor ons beiden
een prachtdoorbraak…
Volgens velen
– zoals hoogleraar muziekcognitie
Henkjan Honing –
is iedereen muzikaal
Alle baby’s
kunnen toonhoogte en klankkleur
herkennen
kunnen logische ritmes en tonaliteit
van onverwacht en atonaal
onderscheiden
Elk kind
wil zingen
wil dansen
wil zich uiten
wil bewegen
Elk kind
is muziek
Talent voor muziek
is latent in ons allen aanwezig
en vraagt ‘alleen maar’ om
samen-zingen
samen-spelen
samen-muziek-maken
Talent voor muziek
vraagt om muzisch samen-leven
Ik wens iedereen een muzisch 2025…
Ik vind lesgeven geweldig
maar
ik hoef mijn rol als docent
nou ook weer niet te overschatten
Onderwijspsycholoog Lev Vygotski (1896 – 1934)
benoemde al
hoe kinderen leren van elkaar
van anderen
ouders
en ja, ook van docenten
Maar het leren van elkaar
is het sterkst
en daarom werd ik geraakt
door de slogan die
door onze wereld waart
each one teach one
In onze muzieklessen delen we
nieuwe ideeën
tips
inzichten
eyeopeners
kwartjes
en andere van die op hun plek vallende puzzelstukjes
Vaak worden we beiden,
leraar en leerling
superblij
van zo’n gegeven moment
Maar, wat is gegeven
is nog niet perse ontvangen
vaak kan de leerling
het gegevene
niet direct teruggeven
als resultaat
of ander blijk van kunnen
Ook na een supergeefmomentje
heeft een leerling
toch gewoon
absorptietijd nodig om
te verwerken
te laten bezinken
een plekje te geven
En wij mogen
ondanks ons enthousiasme
gewoon geduldig wachten
op de vast en zeker komende
resultaatmomenten…
In het perspectief van een leerling
is het soms
– of zelfs vaak –
alles of niets
Iets nog niet kunnen
is
niets kunnen
Beetje niet = alles niets
beetje vergissing = alles fout
beetje onzuiver = alles vals
beetje niet mooi = alles lelijk
beetje niet gelukt = alles mislukt
Goed om dan samen
terug te kijken
te nuanceren
de vlag uit te hangen
voor al die kleine stapjes
die al wel gehaald zijn
Vol goede moed
voorwaarts
naar nog heel veel meer
iets
Tja
(zei mijn leerling)
ik speelde een foute noot
en wilde daar heel erg van balen
Maar toen bedacht ik me:
er gingen ook minstens
100 maten prima
Dus ik dacht
(aldus mijn leerling)
waarom zou ik zo balen
van 1 vergissing
Ik kan beter gewoon genieten
van al die 100+ maten
waar ik wel heel blij mee was…
Het blijft fascinerend
hoe vaak leerlingen en studenten
praten over
afleren
in plaats van iets nieuws
aanleren
Iets niet kunnen
of iets ‘fout doen’
wordt vaak gezien als ballast
Ik zie het liever als:
ontbrekende breinbagage…
Charlie Mackesy | De jongen, de mol, de vos en het paard
Als we een woord
verkeerd typen
of verkeerd schrijven
dan snapt iedereen dat dit niet ligt aan
onze vingers
onze techniek
onze typetechniek
onze schrijftechniek
onze vingertechniek
Iedereen begrijpt dat het ligt aan
het niet helder hebben
van de spelling van dat woord
in ons hoofd
Waarom zoeken we de oplossing
voor foutloos spelen van muziek
dan wel bij onze vingers?
Velen van ons denken
dat het meeste werk verzet wordt
tijdens onze noeste arbeid
in de studeerkamer
Oefenen
stug doorgaan
tot we
resultaat hebben geboekt
tot we
onze uren hebben gemaakt
maar zo werkt een leerproces niet
Ja, we mogen
met aandacht en focus
ergens mee bezig zijn
een tijdje aan werken
iets aanraken
beroeren
losschudden
bestendigen
Tot
onze breinkoek op is
onze focus op is
onze aandacht op is
En dan
mogen we vertrouwen
op onze slaap
Tijdens onze slaap
gaat ons brein verder
daar waar we bezig waren
Tijdens onze slaap
gaat ons brein verder
met het biologische proces
dat wij leren noemen
