Een tijdje terug speelde ik een
baroksonate
van Leonardo Vinci

Als kind
dacht ik dat Leonardo da en Leonardo
een en dezelfde waren
geweldig vond ik dat

Nu, jaren later,
haalde ik de muziek
tevoorschijn
aantekeningen van
mijn toenmalige docent
nog steeds
prachtige muziek
maar volgens nieuwe
inzichten
geen al te beste uitgave
daarom
een andere aangeschaft

Wat ben ik blij dat
deze docent
en alle docenten na hem
mij aanmoedigden
om
bladmuziekboeken
te kopen

Stapels in mijn kasten
met mooie omslagen
ietwat vergeeld papier

Blijvende herinneringen…

Het brein van onze leerlingen is geweldig:
het leert en leert en leert de hele dag door,
actief en passief, in actie en vooral in passie.

Onze leerlingen hebben niet altijd zin, tijd en puf om te oefenen,
maar zijn gretig naar muzikale voeding.
Laten we eens een tijdje experimenteren:
voorrang voor voeding en oefenen dankzij.

Voefenen.

Dat vraagt om slim gekozen huiswerkopdrachten,
gericht op luisteren, observeren en inspireren.
Voor docenten met de huidige moderne media een eitje…

Geheim wapen nummer 1: het grijze potlood
Geheim wapen nummer 2: de gum

Fascinerend
om te merken hoe een
kleine
metdehandingeschrevenaanwijzing
ons brein zo
kan helpen bij het instuderen

En net zo fascinerend
hoe een kleine
metdehandingeschrevenaanwijzing
ons zoveel
nieuwe ideeën kan geven!

Waardoor we
een volgende keer
die kleine
metdehandingeschrevenaanwijzing
wellicht
weggummen en wijzigen
waarna zo’n nieuwe
kleine
metdehandingeschrevenaanwijzing
op zijn beurt weer…

Jonge zoogdieren, inclusief wij mensenkinderen, leren door te spelen.
Om te kunnen, te kennen en volwassen te worden.
Echter, tijdens het opgroeien verliezen wij mensenzoogdieren
dat speelse.

Leren wordt ploeteren en zwoegen.
Frustratie mag meedoen.

Maakt dat ons nou ‘typisch menselijk’?

Onze leerlingen:

Ik dacht aan mijn buikspieren
Ik dacht aan het legato
Ik dacht aan de pianopartij
Ik dacht aan de zuiverheid
Ik dacht aan de emoties

Ik dacht?
Van het werkwoord
denken?

Laten we
meer-eisender zijn
wat betreft
de woordkeuze van onze
leerlingen:

Ik voelde mijn buikspieren
Ik luisterde naar het vibrato
Ik hoorde de pianopartij in mijn hoofd
Ik luisterde naar de zuiverheid
Ik voelde de emoties

Het zou zomaar
kunnen dat we daardoor
ons brein heel anders
gaan gebruiken…

Tellen we
onze zintuigen
dan komen we tot vijf:
zien, horen, ruiken, proeven en tast
we realiseren ons
nauwelijks
dat we over veel meer
zintuigen beschikken

Zien, horen, ruiken en proeven
zijn
‘speciale’ zintuigen
minstens
zo belangrijk zijn
de ‘somatische’ zintuigen
verbonden met ons hele
lichaam en onze huid
tast
het voelen van
warmte en kou
ons lichaam driedimensionaal
in de ruimte ervaren en
onze bewegingen en
gewrichten
voelen
lichaamsbewustzijn of
proprioceptie

Voor musici is het
ontwikkelen
van lichaamsbewustzijn
van levensbelang

Ik stel daarom
voor
dat we
lichaamsbewustzijn
vanaf heden ons
zesde zintuig
noemen

Goed voorbeeld doet
goed volgen.
Dat klinkt
zo logisch als wat

Maar in de traditionele muziekles
gaat die vlieger
niet altijd op
het is soms een raadsel
waar een leerling zijn of haar
klankvoorbeeldstelling
vandaan moet halen.

Maar het kan wel!

Samen duetten spelen
de docent speelt prachtig de eerste stem!

Samen improviseren
eerst op 1 toon
de docent speelt
steeds iets meer
de leerling durft te volgen!

Samen lijnen maken
van muzikale richting veranderen
de docent neemt het voortouw!

Samen klankkleuren ontdekken
de docent toont
zijn palet aan de leerling!

De docent inspireert
de leerling laat zich inspireren.
De docent is gids
op een lange weg vol
verrukkelijke klanken!

Het enthousiasme
van de leerling is de
aanmoediging voor de docent…

Utopie of werkelijkheid?

Bij televisieseries weet je het maar nooit: de aangekondigde laatste aflevering
blijkt vaak een cliffhanger…

Een laatste argument om wel voor de televisie te studeren!
Een variant op de bewuste afleider van vorige keer:
afleiden met als doel het studeerproces te testen.

De benodigde hoeveelheid aandacht is een goede graadmeter voor een leerproces.
Leren we iets nieuws, dan vraagt dat om 100% aandacht.
Is een neuraal netwerk in opbouw, dan wordt de benodigde aandacht steeds minder.
Volledig geautomatiseerd: 0% aandacht.

Kunnen we onze ogen van de bladmuziek naar de televisie laten springen?
Behouden we die mooie volle toon terwijl we ergens anders aan denken?

Dan kunnen we in het studeerproces onze aandacht verplaatsen.

Met als ultiem doel:
de aandacht die nodig is voor het instudeerproces
omzetten in aandacht die nuttig is voor het performen.

De televisie als aandachtverplaatsingstest.

En wederom een nieuwe aflevering
van de televisieserie

De nadelen zijn inmiddels besproken
zijn er ook voordelen?

Jawel
spelen voor de televisie (of met welke afleiding dan ook)
kan musici ‘losser’ maken
vooral spelers die
continu hun motoriek
met hun aandacht blijven volgen

Deze controlerende focus
beperkt de effectiviteit van spierbewegingen:
probeer maar eens tijdens het typen
je vingerbewegingen te volgen
heel interessant…

De tv kan dus als afleider dienen:
geautomatiseerde processen verlopen
soepeler en de speler
ervaart dat hij zich niet
met alles hoeft te bemoeien

Het vertelt ons dat we de techniek
– mits voldoende gestudeerd –
los mogen laten
muziek mogen maken

Wat maakt dat we ons anders
voelen tijdens de vakantie
meer genieten, meer ‘er zijn’

Niet achter onszelf aanrennen
onze neus niet achterna
of juist wel, maar dan vol interesse
ons horloge niet achterna
onze agenda niet achterna

Dat we om ons heen kijken
aandachtig zijn
luisteren naar de wind in de bomen
en het zingen van de vogels
de vlucht van een roofvogel blijven volgen

De tijd nemen om bosbessen te plukken
en bramen
en bramenjam maken
een kaartje te schrijven
niets te doen

Aandacht hebben en aandachtig zijn

Houd dat gevoel vast!