Bolletje op papier, vingers bewegen. En hoort daar klinkt!
Maar klinkt het ook in het hoofd van de leerling?
De praktijk: de meeste leerlingen zingen innerlijk niet  mee tijdens het spelen.

Wat verandert er veel als de leerling wel gaat meezingen!
De vingers bewegen soepeler, foute noten verdwijnen,
er klinkt richting en beweging in de muziek, de leerling
voelt de lijnen en geniet van het spelen.
Mooi!

Een leerling had als opdracht iets niet te doen (kleinere lipopening maken)
en iets anders juist wel te doen (meer lucht geven).
Thuis richtte ze haar aandacht op de niet-opdracht. Met weinig resultaat.
Tijdens de les viel het kwartje: het lukte alleen als haar aandacht bij de wel-opdracht was.

Wij mensenwezens willen zo graag iets afleren.
Maar ons brein is veel beter in aanleren!

Spraakverwarring? Of in wezen verschillend?

Het ritme wel begrijpen maar de puls niet voelen. Dat is wat ik zie en hoor.
De leerling speelt on-ritmisch en wij denken dat ‘ie het ritme niet snapt.
Maar het manco ligt een laag dieper, in de niet gevoelde harstslag van de muziek.
Waardoor de speler zwabbert met ritme en tempo. Onstrak edoch onvrij.

Een gevoelde puls geeft ritmische helderheid.
Zodat de timing kan varieëren, zodat het tempo kan varieëren.
Strak!

Soms
kunnen – wij docenten –
mopperen
over onze te weinig
oefenende leerlingen
tja,
maar, wij zijn toch de
oefenspecialisten?

Wij kunnen
onze leerlingen
leren oefenen
net zoals we ze
een mooie toon
een ontspannen houding
en virtuositeit
leren.

Als we
ervan uitgaan dat
onze leerlingen
zomaar als vanzelf
kunnen oefenen
zijn we werkelijk
onnozel
natuurlijk kunnen ze dat niet
wij toch ook niet
ooit?

Wanneer we musiceren zijn
we ‘elders’
meer in doen-
dan in denkland

Na een paar maten
zijn we vaak al vergeten
waar we ook
alweer op hadden
zullen letten.

Hoera voor het
externe geheugen!

En daarover later meer…

Neem een muziekles van 30 minuten.
Hoeveel minuten is er klinkend resultaat?

Achter de deuren van de leskamers is het soms verbazingwekkend lang stil.

In de muziekles
pingpongen we wat af:
de leerling speelt
de docent reageert direct

De leerling speelt
de docent reageert direct

De leerling speelt
de docent reageert direct

De leerling speelt
de docent reageert direct

Een ander ritme
kan interessanter zijn:

de leerling speelt
paar seconden wachten
de leerling speelt nogmaals
paar seconden wachten
de leerling speelt nogmaals
paar seconden wachten

En daar is het moment
voor de docent om
vragen te stellen en
feedback te geven

Het waarom?
We gunnen de leerling
tijd en rust om
te experimenteren
uit te proberen

Dit geeft de leerling
zelfvertrouwen
een mooie
voorbereiding op
het thuis oefenen

Het blijft een intrigerende vraag
waarom we tijdens het musiceren
onze armen, schouders, handen en nek zo fervent aanspannen,
terwijl we er geen resultaat mee boeken.

Sterker worden we er niet van, ook geen sterkere spelers…

Peuters hebben het beter begrepen: geen kracht zonder afzet.

Misschien zijn onze tamelijk nutteloze inspanningen terug te voeren
tot onze viervoetige voorouders?

Musici zijn heel goed in het aanspannen van handen, armen, schouders en nek.
Bijvoorbeeld  als de muziek moeilijk wordt.
Of snel.
Of als er een crescendo staat.
Want dan is extra spierkracht natuurlijk hard nodig. Toch?

Helaas: geen kracht zonder tegenkracht.
We spannen onze spieren als bodybuilders.
We duwen en we knijpen.
Tegen de buis en in de kleppen van de dwarsfluit, in de strijkstok,
tegen de snaren en in de hals van de gitaar of de viool.
Zinloos en onhandig.

Maar ja, makkelijker gezegd dan afgeleerd.

Kennen is niet kunnen;
iets begrijpen betekent niet dat we het direct overal en altijd kunnen toepassen.

Leren musiceren is voor het brein zo’n complexe taak dat het dagen,
weken, maanden, jaren duurt voor we iets nieuws helemaal beheersen.

Van leerlingen mag het allemaal wel wat sneller gaan;
geduld is meestal niet hun grootste kwaliteit.

De enige persoon die stante pede automatiseert is Superman.
Jammer dat we hem nooit musicerend op het bioscoopdoek zien!