Zoals een jong kind
dat met blokken speelt
de wereld ontdekt
en deze vorm
geluid
kleur
gewicht
smaak
geeft en zich
innerlijke beelden vormt
van een eigen
minder of meer
creatieve werkelijkheid,

zo ontdekken
en vormen wij
tijdens het instuderen van muziek
een innerlijke
klank | visuele | motorische | emotionele
voorstelling
van een eigen
minder of meer
creatieve muzikale werkelijkheid.

Zoveel rijker
dieper
betekenisvoller
expressiever
en zoveel meer dan alleen
het spelen
van de juiste
noten
en ritmes…

De hoogte van de lessenaar
oftewel muziekstandaard
oftewel pupiter (voor onze Zuiderburen)
wil nog wel eens
gespreksstof opleveren

Publiek wil ‘m laag
of tenminste,
ze willen geen vastgeplakte ogen
aan de bladmuziek

Maar, laag is niet altijd
de oplossing tegen starende ogen

Loskomen
van de bladmuziek is dat wel

En daarom is mijn voorstel:
een HOGE muziekstandaard
tijdens het instuderen,
zodat onze ogen
horizontaal en met gemak
de noten kunnen lezen
en we onze lichaamshouding
niet hoeven aan te passen
aan het kijken

Dan, als het notenbeeld
beetje bij beetje verandert in 
een klankvoorstelling,
dan de muziekstandaard
LAAG zetten

(Of weghalen)

Vrije ogen die vrij musiceren…

Een moeilijke passage
is soms stug
werkt niet
loopt niet
soepeltjes.

Zijn het de vingers?
De noten?
Of is het
de richting van de
muzikale beweging?

Gaan de noten
naar voren
naar achteren
of staan ze even

stil?

De muzikale beweging
beïnvloedt
fysieke bewegingen,
de vingers
de polsen
de armen
de adem…

Muzikale richting
hoort bij interpretatie
en expressie.
Samen maken ze
een lastig loopje
een logisch
een vloeiend loopje…

Soms
ligt de moeilijkheid
niet
in de noten
maar
in hoe wij reageren
op de muziek

Onze ogen
hebben de neiging
bij lastigheden
te gaan staren
naar de bladmuziek

We lezen dan
in feite niets
of
misschien
van noot naar noot
in plaats van
van groepje naar groepje

e  n  d  a  t  v  o  e  l  t  d  a  n  a  l  s  o  f  e  l  k  e  l  o  g  i  c  a  o  n  t  b  r  e  e  k t e  n  d  a  t  i  s  o  o  k  z  o  e  n  d  a  t  m  a  a  k  t  h  e  t  s  p  e  l  e  n  j  u  i  s  t  n  o  g   l  a  s  t   i  g  e  r . . .

Leren
om de ogen
flexibel te houden
te bewegen
los te maken
vooruit te lezen
in groepjes
meer globaal
maakt elke moeilijkheid
een stuk eenvoudiger

Het begrijpen
(kennen en kunnen)
van de toonsoort
en de harmonie binnen de toonsoort
voorkomt foute noten
en moeilijkheden

Zie dit fragment van
Raffaele Galli:
hij kende zijn Pappenheimers
en zette ze aan het tonale werk

Wonderen gebeuren
als leerlingen
vanaf het mezzoforte (vierde regel)
tot het forte (drie regels verder)
de harmonie per maat echt
tot zich door laten dringen
en ook nog die laatste achtste
ervaren als bruggetje
tussen het ene
en het andere akkoord

Niet alleen foutloos
maar ook opeens muzikaal
en mooi, oh zo mooi

Bij een moeilijk loopje
gaan we er
vaak vanuit
dat de vingers
‘het niet doen’.

Train de vingers.
Ze doen niet
wat wij willen.

Maar misschien
doen de vingers
wel
wat wij willen,
maar willen we
te weinig
of iets anders
of juist niets.

Zeggen we
van een typist
die
fouten maakt
dat ‘ie
slechte vingers heeft?

Zeggen we
van een organist
die in een baspartij
fouten maakt
dat ‘ie
slechte voeten heeft?

Of begrijpen we
dat de vingers
en de voeten
alleen maar doen
wat wij ze vragen
te doen?

Diagnose 1:
Ligt de moeilijkheid
bij de zender of de ontvanger?

Wat te doen
bij
Moeilijk Loopje?

Die vraag hoor ik vaak
tijdens mijn workshops en cursussen
over oefenen
en studeren

Welke oplossingen
waren er rond
in muziekland?

Van voor naar achter
van achter naar voor

Van langzaam
naar steeds sneller

Met pam…pedam…pedam…pedam…
of
pàdam…pàdam…pàdam…pàdam…

1 noot
en dan
2 noten
en dan
3 noten
4 noten
5 noten
et cetera

Oh, ja,
dit kan ook
van achter naar voor

Oplossingen

Maar ik mis
een diagnose

Wat maakt dat loopje moeilijk?
Wat maakt dat loopje moeilijk voor de leerling?

Een diagnose
biedt meer oplossingen
dan onze soms wel
soms niet
effectieve
traditionele
ietwat ouderwetse
gereedschapskist

Een boterham
kunnen we smeren
zonder aandacht
ondertussen
aan iets anders
denkend
aan ’t een of ’t ander
mijmerend of sluimerend

Een ui
kunnen we snijden
zonder aandacht
Nee!

Opletten!
op de ui
op het mes
op onze vingers
waar komt de volgende snede
hoe dik is de volgende plak
aandacht
is vereist

Musiceren
kan wel
als boterham smeren
maar willen we dat?
willen we niet liever
musiceren
zoals we een ui snijden

Met volle aandacht
voor de muziek
voor het verhaal
voor de klank
voor onszelf
voor onze medespelers
voor wat komen gaat…

Zomaar beginnen met spelen
plotsklaps
onbesuisd
plompverloren
onbezonnen

Geen klankvoorstelling
eerder een klankachterstelling
geeft geheid een klanktegenstelling
oftewel een tegenvaller…

Zo simpel te voorkomen
met een beetje voorbereiding…

We kunnen aandacht vergelijken met kunst-licht.
Aandacht aan: lamp aan.
Aandacht uit: lamp uit.
Maar: de vergelijking stopt bij het lichtknopje.

Een lamp blijft branden,
tot we het schakelaartje weer omzetten.

Bij aandacht ligt het niet zo simpel…

Neem een lange noot.

Hebben we alleen aandacht voor de aanzet?
Of blijven we ook bij wat volgt?
Ervaren we de volle lengte?
Blijven we innerlijk meezingen?
Geven we de lange noot expressieve richting?
Of waren we al met iets anders bezig?
Misschien zelfs al afgedwaald?

Aandoen is niet voldoende,
aandacht betekent erbij zijn en erbij blijven.
Aandacht-aan-aan-aan-aan-aan-aan-aan…